De technologie is er klaar voor. Is jouw team dat ook? Waarom de waarde van AI begint bij de vaardigheden van medewerkers
De AI-vaardigheden van medewerkers bepalen wat AI oplevert. Waarom mensen, en niet de tools, de bottleneck vormen, en hoe je vaardigheden kunt ontwikkelen die de manier waarop werk wordt gedaan veranderen.
Slechts één op de drie werknemers geeft aan goed te zijn opgeleid in het gebruik van AI, zo blijkt uit een BCG-enquête uit 2025 onder meer dan 10.600 werknemers in 11 landen. Dat is de echte knelpunt. De tools kunnen al veel meer dan waarvoor de meeste bedrijven ze gebruiken; wat ontbreekt, is de vaardigheid om ze in het dagelijkse werk in te passen. AI-vaardigheden voor werknemers gaan niet over het weten welke knoppen je moet indrukken. Het gaat erom te weten welke taken je kunt uitbesteden, hoe je de output beoordeelt en hoe je de manier waarop een proces verloopt kunt aanpassen. Bedrijven die daarin investeren, met training en met tijd, zijn de bedrijven die AI vruchten zien afwerpen.
Waarom stelt AI zo vaak teleur, zelfs als de technologie wel werkt?
Want waarde ontstaat door het werk te veranderen, en daarvoor zijn mensen nodig. In AG Connect vergelijkt data- en AI-adviseur Maarten van den Outenaar in zijn boek „Geen woorden maar data“ AI met eerdere technologische golven en concludeert hij dat de sleutel tot waarde bij de medewerkers ligt. De geschiedenis ondersteunt dat standpunt.
Toen fabrieken overschakelden op elektriciteit, steeg de productiviteit decennialang niet. Econoom Paul David toonde in zijn klassieke artikel „The Dynamo and the Computer“ (American Economic Review, 1990) aan dat de winst pas in de jaren twintig optrad, zo’n veertig jaar na de bouw van de eerste elektriciteitscentrales. Deze winst kwam pas toen fabrieken waren herontworpen rond de nieuwe technologie en ingenieurs door praktijkervaring hadden geleerd hoe ze ermee moesten werken. De motor was al lang klaar, maar de mensen en de processen nog niet.
Wij denken dat AI hetzelfde patroon volgt, alleen dan sneller. De technologie loopt voorop. Het werk dat ermee gepaard gaat, en de vaardigheden die nodig zijn om dat werk aan te passen, blijven achter.
Wat is het verschil tussen het gebruik van AI en het benutten van de voordelen ervan?
Veel mensen maken al gebruik van AI, maar meestal op eigen houtje. In 2025 maakte 43 procent van de Nederlanders met betaald werk gebruik van AI in hun werk, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De verdeling is ongelijk: 55,5 procent onder mensen met een hogere beroeps- of universitaire opleiding, tegenover 19,7 procent bij het laagste opleidingsniveau.
De opleiding blijft achter bij dat gebruik. Uit de Work Trend Index 2024 van Microsoft en LinkedIn blijkt dat slechts 39 procent van de AI-gebruikers een AI-training van hun werkgever had gekregen. Mensen leren het zichzelf, wat prima is om sneller een e-mail te schrijven, maar het verandert zelden de manier waarop een team werkt.
Naar onze mening bestaat er een duidelijk verschil tussen interesse in AI en daadwerkelijk iets veranderen. Een goede sessie zorgt voor een energieboost, maar daarna nemen klanten, collega’s en de dagelijkse drukte weer de overhand. Kleinere bedrijven merken dit het sterkst, omdat ze vaak te weinig tijd, personeel en middelen hebben om er daadwerkelijk werk van te maken. Dat is geen gebrek aan bereidheid. Het is een capaciteitsprobleem, en dat verdient het om ook als zodanig te worden ingepland.
Welke AI-vaardigheden hebben werknemers eigenlijk nodig?
Minder snelle trucjes, meer inzicht. AI verandert taken meer dan dat het banen verandert. Het werk verschuift van het zelf uitvoeren van routinetaken naar het controleren en kritisch beoordelen van wat AI produceert. Daardoor staan drie vaardigheden centraal.
Weten wat je kunt uitbesteden. Inzien welke taken in je eigen werk repetitief, op regels gebaseerd en digitaal zijn, en welke taken je eigen oordeel of een gesprek met een klant vereisen.
De output beoordelen. Een foutief cijfer opmerken, een ontbrekende nuance of een zelfverzekerd antwoord dat simpelweg onjuist is. Menselijke expertise en kwaliteitscontrole blijven van belang; ze krijgen alleen een andere plaats in het proces.
Het proces veranderen, niet alleen de taak. Je moet je afvragen: als deze stap vijf minuten duurt in plaats van een uur, hoe zou de rest van het proces er dan uit moeten zien? Dit is waar individuele efficiëntie echte waarde oplevert, en het is juist de vaardigheid die het minst wordt getraind.
Er geldt ook een wettelijke minimumvereiste. Op grond van artikel 4 van de EU-AI-wet moeten bedrijven die AI gebruiken maatregelen nemen om deAI-geletterdheid van hun personeel te bevorderen. Uit de vragen en antwoorden van de Europese Commissie blijkt dat deze bepaling sinds 2 februari 2025 van kracht is en ook na de Digital Omnibus van 2026 een verplichting blijft. Er is geen certificaat vereist. Dit is geen juridisch advies.
Hoe ontwikkel je AI-vaardigheden die je ook echt bijblijven?
Door het praktijkgericht te maken, te koppelen aan concreet werk en op de lange termijn te ondersteunen. BCG constateerde dat het regelmatige gebruik aanzienlijk hoger ligt onder medewerkers die ten minste vijf uur training hebben gevolgd, aangevuld met persoonlijke training of coaching. De Spaanse bank BBVA begon in 2024 met 3.300 ChatGPT-licenties, gecombineerd met training en een interne community waar medewerkers delen wat werkt; de bank meldt dat 83 procent het dagelijks gebruikt, medewerkers ongeveer 2,8 uur per week besparen en het personeel meer dan 3.000 eigen assistenten heeft gebouwd. Dichter bij huis beschrijft het Amsterdamse openbaarvervoerbedrijf GVB in het AI-trendonderzoek 2026 van Berenschot dat het het beste werkt als collega’s elkaar meenemen, en dat noch top-down, noch bottom-up op zichzelf werkt.
Uit deze voorbeelden en vanuit ons eigen standpunt kunnen we een aantal uitgangspunten afleiden.
Zet de laptops aan. Inspiratiesessies zijn leuk, maar vaardigheden worden pas echt ontwikkeld als mensen aan hun eigen taken werken met de tool voor zich.
Begin bij de organisatie, niet bij een hulpmiddel. Vraag jezelf af waar je nu staat, waar je over een paar jaar wilt staan en welke taken de meeste tijd kosten of het minst populair zijn. Kies daarna het hulpmiddel.
Kies één toepassing en betrek de juiste mensen erbij. De medewerkers die het werk dagelijks uitvoeren, weten waar het vastloopt. Laat ze experimenteren, leren en hun collega’s laten zien hoe het werkt.
Houd rekening met de benodigde tijd, niet alleen met de opleiding. Het ontwikkelen van vaardigheden vereist niet alleen opleiding, maar ook extra tijd van de medewerkers. Dat is een bewuste investering, en het is de investering die het vaakst over het hoofd wordt gezien.
Van hulpmiddelen tot een manier van werken
Een licentie verandert niet hoe het werk wordt gedaan; mensen doen dat. Bedrijven die waarde halen uit AI, zien vaardigheden als onderdeel van de verandering en niet als een cursus achteraf. Wil je hulp bij het inrichten daarvan, bekijk dan hoe we mkb'ers helpen om AI aan het werk te zetten of ontdek de AI-training en -coaching van onze experts, die training combineren met werk aan je eigen processen.
Veelgestelde vragen
Welke AI-vaardigheden moeten werknemers hebben?
Vooral drie dingen: herkennen welke taken AI kan overnemen, de output van AI kritisch beoordelen en het proces rondom de taak heroverwegen. Kennis van een specifieke tool helpt, maar tools veranderen snel; inzicht en procesgericht denken blijven van blijvende waarde.
Hoeveel AI-training hebben werknemers nodig?
Er is geen vast aantal, maar BCG stelde in 2025 vast dat het regelmatige gebruik veel hoger ligt onder werknemers die ten minste vijf uur training hebben gevolgd, aangevuld met persoonlijke training of coaching. Korte, praktijkgerichte sessies rond concrete taken, die in de loop van de tijd worden herhaald, blijken doorgaans beter te werken dan één lange cursus.
Is AI-training verplicht voor bedrijven?
Op grond van artikel 4 van de EU-AI-wet moeten bedrijven die AI gebruiken maatregelen nemen om de AI-kennis van hun personeel te vergroten. Volgens de Europese Commissie geldt dit sinds 2 februari 2025 en blijft het een verplichting na de Digital Omnibus van 2026. Een certificaat is niet vereist; het volstaat om bij te houden wat er is gedaan.
Waarom leveren AI-tools niet de verwachte resultaten op?
Vaak komt dat doordat de tool aan de bestaande werkwijze werd toegevoegd zonder dat het proces of de vaardigheden die daarbij horen, werden aangepast. De geschiedenis laat hetzelfde patroon zien: elektriciteit leidde pas tot een hogere productiviteit in fabrieken toen de fabrieken en de werkzaamheden daarop werden afgestemd.
Je volgende stap
Kies één taak die je team elke week uitvoert en vraag de mensen die deze taak uitvoeren waar AI zou kunnen helpen. Dat gesprek is het begin van het opbouwen van vaardigheden. Als je ondersteuning nodig hebt bij een training of een eerste toepassing, plaats dan je vraag op Baionic: binnen één werkdag ontvang je voorstellen van één tot drie geschikte experts, waarbij hun aanpak, prijs en planning naast elkaar worden weergegeven.
Klaar om de volgende stap te zetten?
Plaats je opdracht gratis en ontvang binnen één werkdag voorstellen.