Personeelstekort op een dinsdagochtend: hoe AI de werkdag bij een accountantskantoor verandert
Hoe AI accountantskantoren helpt bij het personeelstekort: hoe een dinsdag eruitziet, welke taken sneller worden afgehandeld en wat er verandert voor de mensen die het werk doen.
Vier op de tien Nederlandse accountantskantoren hebben openstaande vacatures. Gevraagd naar de gevolgen van het personeelstekort, zegt 36 procent dat ze geen nieuwe klanten meer aannemen, zo blijkt uit de Exact MKB-Barometer 2026 voor de accountancy, een enquête onder 195 kantoren. Tegelijkertijd maakt bijna driekwart van die kantoren al op de een of andere manier gebruik van AI. AI lost het tekort aan boekhoudpersoneel niet op door mensen te vervangen. Het helpt door de beperkte, repetitieve stappen in het proces over te nemen, zoals het boeken van transacties, het afstemmen van betalingen en het opsporen van ontbrekende documenten, zodat de mensen die je wel hebt meer van hun dag kunnen besteden aan controle, beoordeling en contact met klanten. Dat werkt alleen als AI een vaste plaats in het proces heeft, met een persoon die elke output goedkeurt.
Hoe groot is het personeelstekort in de Nederlandse accountancybranche?
Groot, en dat zal voorlopig niet veranderen. Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) heeft de arbeidsmarkt voor zowel accountants als boekhouders eind 2024 aangemerkt als „zeer krap”. Het verwacht pas tegen 2030 een langzame versoepeling, zo blijkt uit de prognose van het UWV over de krapte op de arbeidsmarkt per beroep. Het gaat daarbij om ongeveer 122.000 werkzame accountants en 146.700 boekhouders.
Uit het onderzoek van Exact blijkt wat dat op de werkvloer betekent. Gevraagd naar de gevolgen van het tekort noemt 57 procent van de bedrijven druk en stress op het werk, en 36 procent geeft aan geen nieuwe klanten meer aan te nemen. In hetzelfde onderzoek noemt 52 procent het wachten op ontbrekende klantgegevens als oorzaak van piekwerkdruk. Dat laatste cijfer spreekt boekdelen: een deel van de druk zit niet in de boekhouding zelf, maar in het werk eromheen.
Welke problemen lost AI eigenlijk op bij een accountantskantoor?
Er zijn drie soorten problemen, en het is de moeite waard om deze apart te houden, omdat elk probleem een andere aanpak vereist.
Routinewerk. Het verwerken van banktransacties, het koppelen van betalingen aan facturen en het opstellen van standaardrapporten zijn taken die elke week voor elke klant terugkomen. Dit is waar AI de meeste tijd bespaart, omdat de stappen vergelijkbaar zijn en de gegevens digitaal zijn.
Versnipperde informatie. Documenten van klanten komen binnen via e-mail, het portaal en de app, en iemand moet bijhouden wat er nog ontbreekt. AI kan de binnengekomen documenten vergelijken met wat er verwacht werd en een herinnering opstellen. Het zorgt er niet voor dat klanten sneller reageren, maar het neemt wel de administratieve rompslomp van het achterhalen van ontbrekende documenten weg van iemands bureau.
Eerste concepten. Een eerste versie van een managementbrief, een overzicht van de veranderingen ten opzichte van vorig jaar of een antwoord op een veelgestelde vraag van een klant. De AI schrijft het concept; de expert beslist wat correct is en wat er daadwerkelijk wordt verstuurd.
Wat AI niet oplost, is het oordeel zelf. De beroepsrichtlijn van de Nederlandse accountantsorganisatie en de vereniging van IT-auditors is hierover duidelijk. In „AI Toegepast“ (Leidraad 2: AI Toegepast) van de NBA en NOREA, juni 2026, behoudt de beroepsbeoefenaar de volledige en onverdeelde verantwoordelijkheid, en mag AI voor een accountant nooit een black box zijn.
Hoe ziet een dinsdagochtend eruit als AI deel uitmaakt van het proces?
Dit is een illustratie, geen concreet voorbeeld: een samengestelde ochtend bij een bedrijf met zo’n twintig medewerkers, gebaseerd op de processen die in de handleidingen van de NBA en NOREA worden beschreven. In een opiniestuk op Accountant.nl schetste de oprichter van een bedrijf in boekhoudsoftware onlangs een soortgelijke ochtend. Wij beschrijven onze eigen versie, omdat we denken dat niet de software het interessante is, maar wat de mensen anders doen.
08:30: de boekhouder begint met de uitzonderingen, niet met een stapel
’s Nachts werden de banktransacties voor haar klanten automatisch gecodeerd. Het systeem stelt voor elke regel een grootboekrekening voor, zoals in de handleiding wordt beschreven voor ‘slim coderen’: voorstellen die de gebruiker goedkeurt, waarbij volledige automatisering pas plaatsvindt zodra er voldoende zekerheid is. Ze neemt niet alle vierhonderd regels door. Ze bekijkt de dertig regels waarover het systeem twijfelde, plus een steekproef van de rest. Haar expertise komt in actie waar dat nodig is.
09:15: de reeksen vergelijken, en ze controleert het restant
Betalingen worden gekoppeld aan openstaande facturen. De meeste koppelingen verlopen volgens vaste regels in de boekhoudsoftware; AI helpt bij de rest, zoals een betaling met een ander referentienummer of een gedeeltelijke betaling. In de handleiding wordt eerlijk aangegeven wat de beperkingen zijn: bij zeer grote volumes is AI relatief duur en onnauwkeurig in vergelijking met eenvoudige regels. Daarom worden eerst de regels toegepast, en verwerkt AI vervolgens wat er overblijft.
10.00 uur: de assistent-boekhouder stelt de maandcijfers op
Voor een klant met maandelijkse rapportage ligt een eerste concept van het commentaar klaar: welke kosten zijn gestegen, welke inkomsten zijn gedaald, vergeleken met vorige maand en vorig jaar. Hij vergelijkt de cijfers met de brongegevens, schrapt één zin die technisch gezien correct maar niet relevant is, en voegt de context toe die hij nog weet van de laatste klantbijeenkomst. Het concept heeft hem schrijftijd bespaard; de uiteindelijke beoordeling is aan hem.
11:00: de ontbrekende documenten worden opgespoord, niet uit het hoofd nagezocht
Een overzicht laat zien welke klanten nog welke documenten voor de jaarafsluiting moeten aanleveren, in vergelijking met wat ze vorig jaar hebben aangeleverd. De herinneringen staan klaar om te worden verstuurd, maar een collega leest ze eerst door en beslist wie er gebeld wordt in plaats van een e-mail te krijgen. De klant die altijd het hypotheekafschrift vergeet, krijgt een vriendelijk telefoontje.
11.30 uur: tijd voor het gesprek dat steeds werd uitgesteld
Dit is waar het de hele ochtend om draait. De tijd die zo vrijkomt, gaat naar een klant die vragen heeft over uitbreiding, of naar een juniorcollega die een half uur uitleg nodig heeft. De onderzoekers Choi en Xie van Stanford en het MIT hebben 277 accountants ondervraagd en gegevens van 79 kleine en middelgrote kantoren geanalyseerd. Kantoren die AI gebruikten, sloten hun maandafsluiting 7,5 dagen sneller af en besteedden 8,5 procent minder tijd aan routinematig backofficewerk. Hun tijd kwam zo vrij voor klant- en advieswerk. Het is nog vroeg en het betreft observationeel bewijs uit de Verenigde Staten, maar het wijst in dezelfde richting.
Wat verandert er door AI voor de mensen op de werkvloer?
Het werk verschuift van uitvoeren naar controleren en beslissen. Dat klinkt als een promotie, en voor veel mensen is dat ook zo, maar het vraagt om andere vaardigheden.
Controle wordt een essentiële vaardigheid. In hetzelfde onderzoek gaf 62 procent van de accountants aan bezorgd te zijn over fouten die door AI worden gemaakt. Die bezorgdheid is gezond. Een kantoor waar mensen de output van AI goed controleren, is veiliger dan een kantoor waar men er blindelings op vertrouwt. Ervaren accountants hadden meer baat bij AI dan junioren, deels omdat zij een verkeerde suggestie sneller herkennen.
Veranderingen in het werk van junior medewerkers. Uit een enquête van het Britse accountantsinstituut ICAEW onder managing partners van middelgrote kantoren (mei 2026) bleek dat 68 procent verwachtte dat AI de vraag naar bepaalde functies voor starters zou doen afnemen. Tegelijkertijd gaf 83 procent aan dat dit niet direct zou leiden tot minder functies in het algemeen. De taken waarmee junior medewerkers vroeger het vak leerden, zoals coderen en afstemmen, zijn precies de taken die AI overneemt. Kantoren zullen moeten nadenken over hoe nieuwe collega’s het vak nog steeds kunnen leren, bijvoorbeeld door de output van AI samen met een ervaren collega te beoordelen.
De verantwoordelijkheid wordt duidelijk. Voor elke AI-stap in het proces moet er iemand zijn die daarvoor verantwoordelijk is: iemand die de resultaten controleert, die de stap aanpast wanneer de software verandert, en die beslist wanneer een suggestie automatisch kan worden geaccepteerd. Zonder een verantwoordelijke wordt een AI-stap langzaam maar zeker de ‘black box’ waarvoor de NBA waarschuwt.
Hoe begin je eraan zonder de druk nog verder op te voeren?
Kies één proces dat op dit moment voor problemen zorgt en herontwerp dat voordat je nieuwe tools invoert. Schrijf op hoe het proces nu verloopt, waar mensen moeten wachten en waar werk opnieuw moet worden gedaan. Bepaal vervolgens welke stap door AI wordt overgenomen, wie de output goedkeurt en hoe je gaat meten of het helpt, bijvoorbeeld in uren per klant per maand, inclusief de tijd voor controle. Meet het netto-resultaat: een taak die de helft minder tijd kost maar daarna nog volledig moet worden gecontroleerd, levert niet veel winst op.
Kleine bedrijven hebben hier bijna nooit iemand voor die dit er even bij doet naast het klantwerk, zeker niet in de drukke periode. Dat is precies waar externe expertise helpt: iemand die de software kent die je gebruikt en samen met je team één proces goed inricht. Bekijk de AI-diensten en kant-en-klare oplossingen van onze experts, of blader ter inspiratie door de AI-vragen die andere bedrijven hebben geplaatst.
Veelgestelde vragen
Kan AI het personeelstekort bij een accountantskantoor oplossen?
Op zichzelf niet. AI kan repetitieve taken overnemen, zoals het boeken van transacties, het afstemmen van betalingen en het opstellen van rapporten, waardoor je medewerkers meer tijd overhouden. Of dat het tekort verlicht, hangt af van hoe goed het proces wordt herontworpen en waarvoor de vrijgekomen tijd wordt gebruikt.
Welke boekhoudkundige taken worden door AI efficiënter uitgevoerd?
De NBA- en NOREA-gids „AI Applied“ (2026) beschrijft het boeken van transacties, het koppelen van betalingen aan facturen, maandelijkse rapportage, het voorbereiden van de jaarafsluiting en het opstellen van de toelichting bij de jaarrekening. In elk geval doet de AI een voorstel en keurt een professional dit goed. Bij zeer grote volumes zijn eenvoudige regels vaak goedkoper en nauwkeuriger dan AI.
Zal AI junior accountants vervangen?
De gegevens tot nu toe wijzen eerder op veranderende functies dan op verdwijnende functies. Uit een ICAEW-enquête onder middelgrote Britse kantoren (2026) bleek dat de meeste leidinggevenden verwachtten dat de vraag naar bepaalde taken voor beginnende medewerkers zou afnemen, maar dat er in totaal niet minder functies zouden zijn. Kantoren hebben wel een nieuwe manier nodig waarop juniormedewerkers het vak kunnen leren, omdat de taken waarmee ze dat vroeger deden, worden geautomatiseerd.
Is het veilig om AI te gebruiken in combinatie met klantgegevens?
Dat kan, mits je zakelijke versies van tools gebruikt met afspraken over gegevensopslag en training, bepaalt welke gegevens mogen worden gebruikt en voor elke output een verantwoordelijke aanwijst. In de NBA-gids wordt benadrukt dat AI voor een accountant nooit een ‘black box’ mag zijn: je moet elke bevinding kunnen herleiden tot de broncijfers. Dit is geen juridisch advies.
Je volgende stap
Kies het proces dat je team tijdens het drukke seizoen de meeste tijd kost en beschrijf hoe het momenteel verloopt. Voor meer achtergrondinformatie kun je bekijken hoe bedrijven een AI-vraag op Baionic plaatsen. Als je er klaar voor bent, plaats je dat proces als vraag op Baionic: binnen één werkdag ontvang je voorstellen van één tot drie geschikte experts, waarbij hun aanpak, prijs en planning naast elkaar worden weergegeven, en je betaalt pas nadat je de geleverde prestatie hebt goedgekeurd.
Klaar om de volgende stap te zetten?
Plaats je opdracht gratis en ontvang binnen één werkdag voorstellen.